2015'te Avrupa Diplomasisi İran Nükleer Müzakerelerinde Merkezi Rol Oynadı

2015'te Avrupa diplomasisi, İran'ın nükleer programına ilişkin müzakerelerde merkezi bir rol oynadı. ABD ve İsrail'in tetiklediği çatışmanın altı ay sonrasında Avrupa görüşmelerin dışında bırakıldı. Siyaset bilimci Pierre Ramond, 2015 anlaşmasının özel bağlamını yeniden ele alıyor.

14 Temmuz 2015'te Viyana'daki Palais Coburg'un yaldızlı tavanları altında büyük güçlerin temsilcileri, İran'ın nükleer programını sınırlandıran ve uluslararası yaptırımların kaldırılması karşılığında imzalanan Kapsamlı Ortak Eylem Planı'nı (JCPoA) imzaladı. Bu anlaşma uluslararası bir krizi yatıştırdı ve Orta Doğu'da güç dinamiklerinin barışçıl bir şekilde yeniden şekillendirilmesi için yeni bir yol açtı. Avrupa'da imzalandı ve Avrupalıların başlattığı 12 yıllık müzakerelerin zirvesini oluşturdu.

O an, müzakerelerin koordinatörü Federica Mogherini'nin temsil ettiği ve esasen kıtasal bir dışişleri bakanlığı olan Avrupa Dış Eylem Servisi adlı bürokrasiye dayanan bir Avrupa diplomasisinin doğuşuna işaret etti. On bir yıl sonra, 28 Şubat 2026'da ABD ve İsrail İran topraklarına bombalı bir saldırı başlattı; bu saldırı çatışmanın ilk gününden itibaren dini lider Ali Hamaney'in, birçok İranlı siyasi ve askeri liderin ve binlerce sivilin ölümüne ve askeri ile sivil altyapının tahrip olmasına yol açtı. Aynı zamanda, Pakistan'ın aracılığıyla İslamabad'da ABD ile İran arasında görüşmeler başladı – bu kez İran'ın batısında değil doğusunda.

Avrupalılar sürece dahil edilmedi. Viyana ve ardından İslamabad olmak üzere bu iki ortamı karşılaştırmak kilit bir soruyu gündeme getiriyor: Avrupalılar 2015 anlaşmasına giden müzakerelerde nasıl bu kadar merkezi bir rol oynadılar da 2025'te başlayıp 2026'ya süren savaşın ardından sahneden kayboldular? Bu soruyu yanıtlamak için önce siyasi tiyatronun ötesine bakmamız gerekiyor.