Asya Kökenli Euwallacea Fornicatus, Ölümcül Mantar Yayarak Ağaçlara Ciddi Tehdit Oluşturduğu Türkiye'de Resmen Kaydedildi

En az 600 bitki türünü enfekte edebilen zararlının, son bilimsel araştırmalara göre Akdeniz havzası ve ötesine yayılması bekleniyor. Böceğin yıkıcı gücü, bir mantarla kurduğu ortaklıktan geliyor. Dişi böcekler, yumurtalarını bırakmak için ağaç gövdelerine tüneller kazar ve larvalarını beslemek için dokulara mantar sporları bulaştırır.

Yayılan mantar ve tüneller, ağacın su taşıyan yollarını tıkayarak bitkinin kuruyup ölmesine neden olur. Tek bir döllenmemiş dişi, erkek yavrular üreterek yeni bir popülasyon başlatabilir ve bu da yayılmayı hızlandırır. Journal of Pest Science dergisinde yayımlanan genetik analizler, böceğin kurak iklimlere ve geniş sıcaklık aralıklarına dayanıklı olduğunu gösteriyor.

Biyolojik modeller, Akdeniz bölgesi, Amerika Birleşik Devletleri'nin güneydoğusu, Madagaskar ve doğu Avustralya'ya yayılabileceğini öngörüyor. Güney Afrika'da kentsel merkezlerden doğal ormanlara taşındı. Avustralya'nın Perth kentinde, 5.000 ağacın kesilmesini içeren 40 milyon dolarlık (yaklaşık 1,9 milyar Türk lirası) bir yok etme çabası istilayı durduramadı.

Böcek, şehirlerde çınar ve akçaağaç gibi süs ağaçlarının yanı sıra avokado gibi ticari meyve ağaçlarını da hedef alıyor. Zararlının Türkiye'deki varlığı, Forestist dergisinde yayımlanan 2025 tarihli bir çalışmada belgelendi. 2024 yılında İstanbul'da solan ve kuruyan süs ağaçlarının incelenmesi, morfolojik ve DNA barkodlama yöntemleriyle türü doğruladı.

Teşhis, Avrupa ve Akdeniz Bitki Koruma Örgütü (EPPO) raporlarına da yansıdı. Journal of Economic Entomology dergisinde yayımlanan bir model, müdahale edilmezse Güney Afrika'nın 10 yılda 18,45 milyar dolarlık ekonomik kayıpla karşı karşıya kalabileceğini tahmin ediyor. Maliyetler, enfekte ağaçların tespiti, kesilmesi ve imhası ile yeniden ağaçlandırma çalışmalarından kaynaklanıyor.

Kentsel ağaçların kaybı, gölge, karbon depolama ve hava kalitesi kontrolü gibi ekosistem hizmetlerini bozarken, devrilen ağaçlar altyapıya zarar veriyor. Tarımda avokado gibi ürünler verim kaybı ve ticari karantina kısıtlamalarıyla karşı karşıya kalıyor.