Lgbtq+ Haklarına Yönelik Küresel Tepkinin Etkisiyle Eşcinsellik Karşıtı Yasaları Uygulamaya Koyuyor

Batı Afrika'da giderek artan sayıda ülke, yerel siyasi baskılar ve LGBTQ+ haklarına yönelik küresel tepkinin etkisiyle eşcinsellik karşıtı yasaları uygulamaya koyuyor veya güçlendiriyor. Bölgedeki aktivistler, siyasetçilerin LGBTQ+ kişileri 'iktidarlarını sürdürmek için en kolay günah keçileri' olarak gördüğünü söylüyor. Mart ayında Senegal, eşcinsel ilişki için azami hapis cezasını iki katına çıkararak 10 yıla yükseltti ve eşcinselliğin 'özendirilmesini' suç saydı.

Nijer, Şubat ayında 'aynı cinsten bir kişiyle cinsel ilişkiyi' suç olarak tanımlayarak ülkede ilk kez eşcinsel yakınlaşmayı yasakladı. Nijer'in komşusu Mali ve Burkina Faso da son iki yılda ilk kez eşcinsel ilişkileri suç saydı. Bu üç ülke de askeri cunta yönetiminde.

Haziran ayında eşcinsel ilişkiyi zaten yasaklamış olan Gana, LGBTQ+ 'faaliyetlerini' suç sayan bir yasa çıkardı. Cumhurbaşkanının imzalamadığı tasarı, ilk kez 2021'de sunulan bir yasanın en son hali. Pan Africa ILGA'dan Anthony Oluoch, 'Hepsinde gördüğüm şey siyasi fırsatçılık' dedi.

Bazı ülkelerde yeni veya daha sert yasaların dini gruplar ve 'aile değerleri' kampanyaları tarafından desteklendiğini, nüfusu ağırlıklı olarak Müslüman olan Burkina Faso'da ise yasanın Batı'ya karşı egemenliği güçlendirme çerçevesinde sunulduğunu belirten Oluoch, 'Bunun altında çok sayıda ulusötesi pekiştirme var' diye ekledi. Güvenliği nedeniyle adını vermek istemeyen Burkina Fasolu bir aktivist, LGBTQ+ kişilerin 'iktidarlarını sürdürmek için en kolay günah keçileri' olduğunu söyledi. Aktivistlere göre yasa uygulanmadan önce bile topluluk üzerindeki etkisi yıkıcı oldu.

Bir HIV çalışanı, geçen yıl Haziran-Kasım arasında 13 trans kadının yargılanmadan gözaltına alındığını ve kadınların kendilerini hapseden askeri birliğin kendilerini dövdüğünü bildirdiğini söyledi. Yasa çıktıktan sonra en az iki dizi mahkumiyet kararı verildi. Mayıs ayında tutuklanan birinin kendisini ispiyonlaması üzerine ülkeyi terk eden HIV çalışanı, polisin LGBTQ+ kişileri sosyal medyada tuzağa düşürdüğünü ve diğer topluluk üyelerini ihbar etmelerini istediğini söyledi.

Askeri cumhurbaşkanı Ibrahim Traoré'nin Batı karşıtı söylemine rağmen Burkina Faso, muhafazakar Batılı Hristiyan gruplar da dahil olmak üzere LGBTQ+ karşıtı kampanyacıların da dikkatini çekti. Birçoğu kıtadaki LGBTQ+ karşıtı yasaları etkilediğini savunan Afrika Aile Değerleri ve Egemenliği Parlamentolar Arası Konferansı'nın gelecek yıl Burkina Faso ve ardından Eswatini'de yapılacağı bu yıl açıklandı. İlk üç konferans 2023'ten itibaren Uganda'da yıllık olarak düzenlendi.

Uganda o yıl bazı eşcinsel cinsel eylemler için idam cezası getirdi. ABD merkezli uluslararası üreme sağlığı örgütü Ipas'a göre, yıllık toplantılar Arizona merkezli, kürtaj ve kapsamlı cinsel eğitime karşı çıkan Hristiyan kampanya grubu Family Watch International (FWI) tarafından destekleniyor. Benzer görüşleri savunan Hollanda merkezli Christian Council International da toplantılara katıldı.

Haziran ayında Gana parlamentosunun ev sahipliğinde yapılan bu yılki konferansta, kürtajı ve kapsamlı cinsel eğitimi kınayan, cinsiyetin erkek ya da kadın olduğunu belirten ve ebeveyn haklarının çocukların haklarının üzerinde olduğunu savunan Afrika Aile Egemenliği ve Değerleri Şartı taslağı hazırlandı. Taslağın bir kopyası FWI'nin web sitesinde yayınlandı. Cape Coast Üniversitesi'nden araştırmacı Amanda Odoi, Gana parlamentosunun kabul ettiği LGBTQ+ karşıtı yasanın ülkedeki güçlü dini örgütler tarafından desteklenen 'çok etkili bir siyasi araç' olduğunu söyledi.

Odoi, 'Bu uluslararası aktörler, LGBTQ+ karşıtı kampanyayı güçlendirmede, desteklemede, finanse etmede ve ona ses vermede çok kilit rol oynadı' dedi. Gana'daki yasanın Uganda'daki yasaya benzerliğine ve Gana'da yaygın olarak kullanılmayan 'sorgulayan' gibi kelimeleri içeren 'LGBTTQAP+' kısaltmasına dikkat çekti. LGBTQ+ kişileri destekleyen STK Rightify Ghana'nın genel müdürü Ebenezer Peegah, bu yılki Afrika parlamento konferansını Gana'ya getirmenin, ülkenin kıtadaki etkisi nedeniyle bilinçli bir karar olduğunu söyledi.

Peegah, 'Gana'nın Uganda'nın sahip olmadığı birçok itibarı var... diğer Afrika ülkelerinin sahip olmadığı bir nüfuzu var' diyerek Gana'nın istikrarlı demokrasisini, özgür ve adil seçimlerini ve görece basın özgürlüğünü sıraladı. Batı Afrika genelinde LGBTQ+ kişiler yeni ve daha sert yasaların sonuçlarına katlanıyor. Paris'te yaşayan Fransız-Senegalli aktivist Marame Kane, Senegal'deki yasanın erkeklerle seks yapan erkekler ve HIV yaygınlık oranı daha yüksek olan trans kadınlar için HIV önleme çalışmalarını ve LGBTQ+ kişileri temsil eden avukatları da engellediğini söyledi.

Gambiyalı bir HIV çalışanına göre, bu yıl yaklaşık 100 Senegalli Gambiya'ya kaçtı, ancak çoğu paraları olmadığı için Senegal'e dönmek zorunda kaldı. Gambiya'da eşcinsel ilişkiler zaten ömür boyu hapis cezasıyla cezalandırılırken, trans kadınlar da karşı cinsin kıyafetlerini giyme yasağı nedeniyle suçlanıyor. Ancak HIV çalışanı, hükümetin yasaları güçlendirerek HIV hizmetlerinin sağlanmasını daha da zorlaştırabileceğinden endişe ediyor.